HEDEF BELİRLEYEBİLME

Milliyetten

Hedef; bir hayalin, bir düşüncenin tarih veya zaman belirleyip, eylem planıyla desteklenmesi, harekete geçirilmesi demektir. Hedef belirleme yetişkinler için olduğu kadar çocuklar ve ergenler için de son derece önemlidir. Ne istediğini bilen çocuklar geleceğin kendine güvenen ve başarılı yetişkinleri oluyor.

Gelişim anne karnından yaşlılığa kadar hedeflerle dolu. Gebelikte kısa süreli haftalık hedeflerle uzun süreli, sonsal amaç olan doğuma ulaşılıyor, ardından 0 – 2 yaş hedefleri, okul öncesi dönem hedefleri, okul dönemi hedefleri ve pek çok ebeveyn için tedirgin geçen ergenlik dönemi hedefleri olarak incelediğimizde her gelişim dönemine ait hedeflerimiz var.  Hedef koyma çocuk gelişiminin çok önemli bir parçasıdır.

Çocuk ve ergende hedef koyabilme becerisinin gelişim sürecinde ebeveyn tutumu çok önemlidir. Bu süreçte aile üyelerinin cesaretlendirici bir tavır ile; basit ve kısa süreli hedefleri çocuklarına sunmaları doğru bir ilk adım olacaktır. Ne zaman? Hedef koyabilme becerisi ne kadar erken kazandırılırsa çocuk için o kadar yararlı olacaktır.

OKUL ÖNCESİ DÖNEM                      

Okul öncesi dönem çocuğu ebeveynleri çocukları için pek çok hedef belirlerler. Sütten kesme, çatal – kaşık kullanımı, tuvalet eğitimi gibi. Fakat unutmamanız gereken nokta ise okul öncesi dönem çocuğunun da kendi hedefleri olabileceğidir. Yavaş yavaş sizden ayrışan ve bireyselleşen çocuk pek çok hedef belirleyebilir. Yine pek çok davranışta olduğu gibi çocuklarınızın sizlerden model aldığını unutmayınız. Hedef belirlemeyi de sizlerden öğreniyorlar. Yaş dönemine uygun, basit uygulanması kolay hedefler belirleyin. Çizgileri taşırmadan boyama yapabilmesi, oyuncağın amacına göre kullanımı, yeni bir şarkı öğrenmesi gibi dönemsel hedeflerinde onu cesaretlendirin. Çocuklara sorumluluk verdikçe göreceksiniz ki zamanla daha da başarılı olmak isteyecekler. Özgüvenleri ve hedef koyma becerileri gelişecek. Kendi aldığı kararlarla ilgili izin vermeniz uzun vadede hedef belirleme becerisini geliştirecektir. Ona seçenekler sunun. Oyuncak alacaksanız, belirlediğiniz 2 seçenek arasından onun seçmesini isteyebilirsiniz.

 OKUL DÖNEMİ               

Evet okul artık çocuğunuzun hayatında çok önemli bir yer tutuyor. Kendi kararlarını vereceği sosyal ortamı, davranışlarını şekillendireceği sorumluluk alanları olacaktır. Bu dönemde, akademik başarı ön plandadır, sınavlardan yüksek not ile geçmek gibi yeni hedefleriniz olacaktır. En hassas nokta ise çocuğu iyi tanımak çünkü hedeflerinizin yüksek beklentilerinizden arınmış olması uzun süreli hedefe giderken kısa süreli hedeflerinizi besleyecek ve daha başarılı sonuçlar almanıza yardımcı olacaktır. Çocuğunuz hedeflerini belirlerken sizin yardımınıza da ihtiyaç duyabilir. Örneğin okulda kulüp seçiminde zeka oyunları ile ritm kulübü arasında karar veremiyorsa sizin buradaki müdahaleniz şüphesiz ki çok önemlidir. İşte bu noktada çocuğu tanıyor olmak, onun başarılı olacağı kulübü seçebilmek, onda doğru karar verdim hissi yaratabilmek adına önemli bir adım olacaktır.

 ERGENLİK DÖNEMİ

Ebeveynlerin en çok kaygılandığı dönem olan ergenlik döneminde hedef oluşturma süreci biraz daha karışık bir hal alabilir. Kimlik karmaşası, zıt duygu durumları, ikili duygu durumları ve sınav süreçleriyle birlikte iplerin iyice gerilmeye başladığı bu dönemde ebeveyn olarak her zamankinden daha stratejik hamlelerde bulunmak gerekiyor. Sınavların yaklaşmasıyla birlikte anne ve babalar çocuklarından artık daha somut hedefler duymak istiyorlar. Bu dönemde; çocuklarınızın hayallerini destekleyin, her anne baba gibi sizlerin de çocuklarınızın geleceği ile ilgili hayalleriniz var fakat bu hayaller çocuğunuzun hayalleriyle paralel mi? Onun başka bir birey olduğunu unutmayın. Ergenlik dönemi kararsızlık dönemidir. Bugün çok tutkuyla bağlandıkları bir hayal ya da bir hedef yarın onlar için sıradan olabilir. Bu yüzden onları dinlerken sabırlı olmanız gerekecektir. Bu değişime izin verin. Çocuğunuz istekleri ve hedefleri doğrultusunda çok kararsız olabilir örneğin bir 8. Sınıf öğrencisi fen lisesi ve sosyal bilimler lisesi arasında kararsızlık yaşayabilir ya da bir 9. Sınıf öğrencisi alan seçerken sayısal mı sözel mi karmaşası yaşayabilir. Bu dönemlerde uzman desteği almaktan çekinmeyin. Psikolojik Danışma ve Rehberlik Birimlerinde uygulanan pek çok test, envanter ve ölçme aracı ile çocuğunuzun ilgi ve yetenekleri noktasında sonuç alabilirsiniz.

“Gideceğiniz yeri bilmiyorsanız, vardığınız yerin önemi yoktur”

P.Drucker

Çocuk veya ergenin hedef belirleyebilmesi için öncelikli olarak kendisiyle ilgili farkındalık sahibi olması gerekmektedir. Yeteneklerinin, güçlü – zayıf yönlerinin, ilgi alanlarının, bilgi donanımının farkında olan çocuk ve ergenlerin hedef koyması ve bu hedeflere ulaşması daha kolaydır. İstek ve hedef belirlemek arasında somut farklılıklar olduğunu unutmayalım. İstek duygusu davranışa dönüştüğünde ancak hedef olabilir.

Hedef belirleme aşamalarını inceleyelim:

Kısa Vadeli Hedefler (1 hafta / 1 ay içerisindeki hedefler: haftalık proje ödevleri )

Orta Vadeli Hedefler ( 6 ay / 1 yıl içerisindeki hedefler: yeni bir hobi eğitimi )

Uzun Vadeli Hedefler (1 yıl / 5 yıl içerisindeki hedefler: lise eğitiminin tamamlanması )

 PLAN YAPMA

Belirlenen hedef doğrultusunda ise bir plan ve çalışma gerekmektedir. Plan – program genel olarak bireylerin özellikle öğrencilerin gözünü biraz korkutsa da özenle hazırlanmış bir plan sizi başarıya götüren en önemli adımdır.

‘Planlamaya ayrılan on dakika uygulamada bir saat kazandırır.’

Japon Atasözü

İnsanların genel olarak plan ve çalışma programlarının kısıtlayıcı olduğuna dair bir görüşleri vardır. Oysa doğru hazırlanmış bir plan zamanı istekler ve zorunluluklar arasında dengeli olarak dağıtır. Pek çok kişi farklı farklı planlar uygulamış olmasına rağmen başarılı olmamış olabilir çünkü plan bireyseldir. Hedefe ulaşmak, başarılı olmak için hazırlanmış bir plan kişisel olmalıdır, uygulanabilir olmalıdır, hayatı kolaylaştırır olmalıdır, genel ifadeler yerine özel hedefleri içermelidir ( ‘Matematik Çalışması’ değil de ‘Üslü Sayılar Konu Tekrarı’ gibi ), esnek olmalıdır (uygulamada aksaklıklar olduğunda bir B planı olmalıdır ) ve mükemmel bir plan olmadığı unutulmamalıdır.

Seçimlerin en zoru hedef seçmedir ve günümüz ergenlerinin en zorlandığı konu da budur. Pek çok gencin ya hedefi yoktur ya da sık sık hedef değiştirmekte, seçtiği hedefe güvenememektedir.  Genellikle sınavlara hazırlık dönemlerinde ebeveynleri tedirgin eden bu durum küçük davranış takibi, çocuk ve ergenin kendisiyle ilgili oluşturduğu şemalar ile çalışarak küçük dokunuşlarla düzenlenebiliyor.

Ayrıca;

  • Çocuğunuz siz ebeveynlerinin onu her koşulda sevdiğinizi ve güvendiğinizi hissetmeli.
  • Çocuğunuzu cesaretlendirin. Hata yapsa da başaramasa da tekrar tekrar denemesi için yüreklendirin.
  • Hata yapmasına izin verin. Öğrensin, sınırlarını fark etsin, denesin yanılsın. Siz yeter ki yanında olun.

Ne istediğini bilen çocuklar ebeveyn desteği ile doğru hedefler belirliyor, plan yapıyor ve başarıyor.

‘Amacı olmayan gemiye hiçbir rüzgar yardım etmez.’

Montaigne

 

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir